İfade sırasında susma hakkım var mı?

Evet. Şüpheli veya sanık, kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkına sahiptir. Bu hakkın kullanılması aleyhe yorumlanamaz.

İfade verirken avukat bulundurabilir miyim?

Evet. Müdafi seçme hakkınız bulunduğu ve avukatınızın ifade veya sorguda hazır bulunabileceği size bildirilir. Ekonomik durumu elverişli olmayanlar için baro tarafından avukat görevlendirilir.

İfade ile sorgu arasındaki fark nedir?

İfade alma, şüphelinin soruşturma evresinde kolluk veya savcı tarafından dinlenmesidir. Sorgu ise şüpheli ya da sanığın hâkim veya mahkeme tarafından dinlenmesidir.

İfademden önce bana ne söylenmelidir?

Kimliğiniz saptanır, yüklenen suç anlatılır, müdafi hakkınız ve susma hakkınız hatırlatılır; şüpheden kurtulmak için lehinize delillerin toplanmasını isteyebileceğiniz bildirilir.

Baskı veya kötü muamele ile alınan ifade geçerli midir?

Hayır. Kanun, ifade ve sorguda yasak usulleri açıkça düzenler; bu yollarla elde edilen beyanlar rıza ile verilmiş olsa da delil olarak kullanılamaz.

İfade ve sorgu sırasında şüpheli ve sanığın hakları nelerdir?

Öz Cevap İfade ve sorgu sırasında şüpheli ile sanığın başlıca hakları; kimliğinin saptanması, yüklenen suçun kendisine anlatılması, müdafi (avukat) yardımından yararlanma, susma (açıklamada bulunmama) hakkı ve şüpheden kurtulmak için lehe delillerin toplanmasını isteme haklarıdır (5271 sayılı CMK m.147). Bu haklar ifade veya sorgu başlamadan önce kişiye hatırlatılmalıdır; baskı ve kötü muamele gibi yasak usullerle alınan beyanlar delil olarak kullanılamaz.

İfade ile sorgu aynı şey mi?

İki kavram sık karıştırılır. İfade alma, şüphelinin soruşturma evresinde kolluk (polis, jandarma) veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir. Sorgu ise şüpheli veya sanığın hâkim ya da mahkeme tarafından dinlenmesidir. İkisinin de ortak amacı kişiye kendini savunma imkânı vermektir; bu nedenle temel güvenceler her ikisinde de geçerlidir.

Yasal dayanak

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.147, ifade ve sorgunun ne şekilde yapılacağını düzenler ve kişiye tanınması gereken güvenceleri sıralar: kimliğin saptanması, yüklenen suçun anlatılması, müdafi hakkının hatırlatılması, yakınlarına haber verilmesi, susma hakkının bildirilmesi ve lehe delillerin toplanmasını isteme imkânı. Aynı Kanunun m.148'i ifade alma ve sorguda yasak usulleri; m.149 ve devamı ise müdafiden yararlanma ve zorunlu müdafi hâllerini düzenler. Susmama zorunluluğunun bulunmadığı, Anayasa'nın 38. maddesindeki "kendini suçlamama" ilkesiyle de bağlantılıdır.

Başlıca haklar madde madde

İsnadın öğrenilmesi: Size hangi suçun yüklendiği açıkça anlatılır. Neyle suçlandığını bilmeyen bir kişinin kendini savunması beklenemez.
Müdafi (avukat) hakkı: Müdafi seçme hakkınızın bulunduğu ve avukatınızın ifade veya sorguda hazır bulunabileceği bildirilir. Ekonomik durumu elverişli olmayanlar için, talep hâlinde baro tarafından avukat görevlendirilir. Kanunun belirlediği bazı hâllerde müdafi bulundurulması zorunludur.
Susma hakkı: Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamanız kanuni hakkınızdır. Susmayı tercih etmeniz aleyhinize yorumlanamaz.
Yakınlarına haber verme: Yakalanma hâlinde, istediğiniz bir yakınınıza durumunun bildirilmesini isteyebilirsiniz.
Lehe delil isteme: Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını talep edebilir ve lehinize olan hususları ileri sürebilirsiniz.
Serbest irade ve teknik kayıt: Beyanınız özgür iradenizle alınır; işlemlerde teknik imkânlardan yararlanılır ve yapılanlar tutanağa geçirilir.

Yasak usuller: baskı altında alınan ifade

Kanun, ifade ve sorguda başvurulması yasak yöntemleri açıkça belirler. Kişinin özgür iradesini etkileyen kötü davranma, işkence, yorma, aldatma, cebir veya tehdit gibi yollarla ya da hukuka aykırı menfaat vaadiyle elde edilen beyanlar, kişi rıza gösterse dahi delil olarak kullanılamaz. Bu güvence, ifadenin gönüllü ve gerçeğe dayalı olmasını korumayı amaçlar.

Müdafisiz alınan ifadenin durumu

Kanun, müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifadenin, sonradan hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamayacağını öngörür. Bu nedenle avukat hakkının hatırlatılması ve kullanılması, hem savunma hem de beyanın hukuka uygunluğu bakımından önemlidir. Somut olayın koşulları farklılık gösterebileceğinden, bu tür durumlarda bir avukata danışmak yerinde olur.

Sık Sorulan Sorular

İfade sırasında susma hakkım var mı?: Evet. Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkınız vardır ve bu hakkı kullanmanız aleyhinize yorumlanamaz.
İfade verirken avukat bulundurabilir miyim?: Evet. Müdafi hakkınız bildirilir; ekonomik durumu elverişli olmayanlar için baro tarafından avukat görevlendirilir.
İfade ile sorgu arasındaki fark nedir?: İfade, soruşturma evresinde kolluk veya savcı önünde; sorgu ise hâkim ya da mahkeme önünde dinlenmedir.
İfademden önce bana ne söylenmelidir?: Kimliğiniz saptanır, yüklenen suç anlatılır, müdafi ve susma hakkınız hatırlatılır; lehinize delil toplanmasını isteyebileceğiniz bildirilir.
Baskı ile alınan ifade geçerli midir?: Hayır. Yasak usullerle alınan beyanlar, rıza ile verilmiş olsa dahi delil olarak kullanılamaz.

Av. Gürbüz Kamburoğlu
Avukat, Trabzon Barosu (Sicil No: 828) · 2008'den bu yana.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut durumunuz için avukatınıza danışınız.

Son güncelleme: 21.07.2026