Yıllık ücretli izin hakkı: süreler ve devir nasıl işler?
Yasal dayanak
Yıllık ücretli izin hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir. Kanun, izin hakkının doğuşunu (m.53), izin süresini kıdeme bağlı olarak belirlemeyi (m.53), iznin uygulanma biçimini ve bölünmesini (m.56), sözleşmenin sona ermesinde kullanılmayan izin ücretini (m.59) ayrı ayrı ele alır. Ayrıca m.53, yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceğini açıkça belirtir.
İzne hak kazanma şartı
Yıllık ücretli izne hak kazanmak için işçinin, işe başladığı tarihten itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Niteliği itibarıyla bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlar bu hükümlerin dışındadır.
İzin süreleri (kıdeme göre)
İş Kanunu m.53 uyarınca izin süreleri şöyledir:
| Hizmet süresi | Yıllık izin (en az) |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl (dâhil) ve daha fazla | 26 gün |
İznin bölünmesi
Yıllık izin, kural olarak işveren tarafından bölünmeden ve sürekli biçimde kullandırılır. Ancak İş Kanunu m.56 uyarınca, tarafların anlaşması halinde izin süreleri, bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere en çok üçe bölünebilir. İşveren tarafından yıl içinde verilen diğer ücretli ve ücretsiz izinler ile dinlenme ve hastalık izinleri, yıllık izne mahsup edilemez.
Devir ve kullanılmayan iznin akıbeti
Uygulamada işçiler, hak ettikleri izni her yıl tam olarak kullanamayabilir ve bakiye izinler sonraki yıllara sarkar. Bu noktada iki temel ilke öne çıkar:
- İzinden vazgeçilemez. İşçi, yıllık ücretli izin hakkından feragat edemez; işverenle anlaşarak "izin kullanmama karşılığı ücret" düzenlemesi yapılması, iş ilişkisi sürerken kural olarak geçerli sayılmaz.
- Kullanılmayan izin fesihte ücrete dönüşür. İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ilişkin ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden hesaplanarak kendisine (ölüm halinde mirasçılarına) ödenir.
Sıkça sorulan sorular
Yıllık ücretli izne ne zaman hak kazanılır?
İşe başlama tarihinden itibaren, deneme süresi de dâhil, en az bir yıl çalışmış olmak koşuluyla hak kazanılır.
Yıllık izin süreleri kaç gündür?
1–5 yıl (dâhil) için en az 14 gün, 5–15 yıl için en az 20 gün, 15 yıl ve üzeri için en az 26 gün. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün verilir.
Yıllık izin bölünerek kullanılabilir mi?
Kural olarak bölünmez; ancak tarafların anlaşmasıyla, bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere en çok üçe bölünebilir.
Kullanılmayan yıllık izin yanar mı?
İzinden vazgeçilemez. Kullanılmayan izin, sözleşmenin sona ermesinde son ücret üzerinden ücrete dönüşür.
Yıllık izin ücreti çalışırken paraya çevrilebilir mi?
İş ilişkisi sürerken izin fiilen kullandırılmalıdır; ücrete dönüşme, sözleşmenin sona ermesiyle gündeme gelir.
Bağlantılar T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) üzerindeki güncel metinlere yönlendirir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez, hukuki mütalaa niteliği taşımaz ve okunması avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Mevzuat değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışınız.